Kościół poewangelicki w Michałkach
Kościół poewangelicki w Michałkach to nie tylko budowla sakralna, ale także ważny element lokalnej historii i kultury. Zlokalizowany w malowniczej wsi Michałki, w powiecie brodnickim województwa kujawsko-pomorskiego, stanowi świadectwo ewangelickiej tradycji, która miała swoje korzenie w tej okolicy. Obecnie pełni funkcję filii rzymskokatolickiej parafii św. Jana Chrzciciela w Sadłowie. W artykule przyjrzymy się historii tego kościoła, jego architekturze oraz znaczeniu dla lokalnej społeczności.
Historia kościoła
Historia kościoła poewangelickiego w Michałkach sięga końca XVIII wieku. W 1779 roku wybudowano we wsi ewangelicką szkołę kantoralną, która była drewnianym domem krytym słomą. To właśnie pastor Wilhelm Dietrich Wollmer z Torunia poświęcił tę budowlę jako kościół. Zaledwie pięć lat później, 1 kwietnia 1784 roku, założono parafię ewangelicką, której fundatorem był Michał Podoski, kasztelan dobrzyński oraz właściciel Rusinowa. Uposażenie parafii stanowiło półtorej włóki ziemi.
Pierwszym proboszczem był ksiądz Adolf Bocianowski, który objął urząd w 1785 roku. W miarę upływu lat parafia rozwijała się i w 1888 roku wybudowano nowy neogotycki kościół ewangelicki w pobliskim Rypinie. W związku z tym zmieniono siedzibę księdza oraz urzędów stanu cywilnego. Drewniany kościół w Michałkach prawdopodobnie został rozebrany w tym samym roku.
W latach 1935–1937 z inicjatywy paryjanów z Michałków i Rypina rozpoczęto budowę nowej świątyni oraz plebanii. Na czoło prac budowlanych wysunął się pastor Waldemar Krusche, który był ostatnim pastorem parafii Michałki – Rypin oraz pierwszym duchownym samodzielnej parafii w Rypinie. Poświęcenie nowej świątyni miało miejsce 18 października 1937 roku.
Okres po II wojnie światowej
Po zakończeniu II wojny światowej liczba wiernych znacznie spadła. Z około 8500 członków parafii przed wojną, po jej zakończeniu pozostało jedynie około 350 osób. Kościół w Rypinie został przejęty przez katolików, a sama parafia ewangelicka przestała istnieć na lata 1945–1949. Dopiero pod koniec 1949 roku ksiądz Ryszard Trenkler z Torunia wznowił działalność parafii.
Jednakże ze względu na niewielką liczbę wiernych oraz koszty utrzymania zdecydowano o przyłączeniu parafii do ośrodka parafialnego Włocławek – Lipno, co skutkowało przeniesieniem siedziby proboszcza do Włocławka. Kościół ewangelicki w Michałkach został przejęty przez rzymskokatolicką parafię św. Jana Chrzciciela w Sadłowie w 1947 roku i poświęcony 5 października tego samego roku.
W 1983 roku kościół został oficjalnie odkupiony przez katolików, a następnie przeszedł szereg remontów i modernizacji. Prace te miały miejsce w latach 2001-2004 oraz 2007-2012, co pozwoliło na zachowanie obiektu i dostosowanie go do aktualnych potrzeb religijnych lokalnej społeczności.
Architektura i elewacja
Nowa świątynia zbudowana w latach 1935–1937 charakteryzuje się neogotyckim stylem architektonicznym, typowym dla wielu kościołów ewangelickich wybudowanych na terenie Polski w tym okresie. Elewacja frontowa jest ozdobiona tablicą upamiętniającą księdza Stanisława Przybyłowskiego z Sumina, zamordowanego przez Niemców podczas drugiej wojny światowej w listopadzie 1939 roku. Tablica ta jest symbolem pamięci o tragicznym losie wielu polskich duchownych i mieszkańców podczas okupacji.
Cmentarz ewangelicki
Obok kościoła znajduje się cmentarz ewangelicki, który jest miejscem spoczynku wielu dawnych mieszkańców regionu. Znajduje się na nim wiele krzyży celtyckich, które są charakterystycznym elementem nagrobków ewangelickich. Cmentarz ten stanowi nie tylko miejsce pamięci o zmarłych, ale także świadectwo bogatej historii i tradycji protestanckiej tej społeczności.
Znaczenie dla lokalnej społeczności
Dla mieszkańców Michałków oraz okolicznych miejscowości, kościół poewangelicki ma znaczenie nie tylko religijne, ale także kulturowe i historyczne. Jako dawna świątynia ewangelicka przypomina o wielowiekowej tradycji protestanckiej, która miała swoje miejsce na tych terenach. Przemiany społeczne i polityczne XX wieku wpłynęły na życie lokalnej społeczności i jej duchowość.
Dziś kościół pełni rolę miejsca spotkań dla wiernych oraz organizacji wydarzeń kulturalnych czy społecznych. Umożliwia to zachowanie pamięci o historii regionu oraz integrację mieszkańców wokół wspólnych wartości i tradycji.
Zakończenie
Kościół poewangelicki w Michałkach to nie tylko piękny przykład architektury neogotyckiej, ale przede wszystkim symbol historii lokalnej społeczności. Jego historia odzwierciedla zmiany zachodzące w Polsce na przestrzeni wieków – od czasów rozwoju ewangelicyzmu po trudne czasy II wojny światowej i transformację do współczesnych realiów. Dzięki staraniom kolejnych pokoleń wiernych oraz lokalnych władz udało się zachować ten wyjątkowy obiekt dla przyszłych pokoleń.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).