Kamienica przy ul. Koński Kierat 12 w Szczecinie
Kamienica przy ul. Koński Kierat 12 jest jednym z nielicznych obiektów, które przetrwały bombardowania oraz powojenne rozbiórki zabudowy Starego Miasta w Szczecinie. Znajdująca się na narożniku ulic Koński Kierat i Mariackiej, w dzielnicy Śródmieście, stanowi przykład architektury neoklasycystycznej. Jej historia sięga XVI wieku, kiedy na tym terenie funkcjonowała miejska warzelnia piwa. W ciągu wieków budynek zmieniał swoje przeznaczenie, co czyni go interesującym obiektem do analizy z perspektywy architektonicznej oraz historycznej.
Historia kamienicy
W XVI wieku na miejscu dzisiejszej kamienicy istniała miejska warzelnia piwa, znana jako Górna piwnica miejska. To miejsce służyło mieszkańcom Szczecina przez wiele lat, lecz z biegiem czasu jego funkcja uległa zmianie. W 1681 roku, podczas szwedzkiego panowania, obiekt przekształcono w magazyn, znany jako Altes Packhaus. W późniejszym okresie budynek został przejęty przez Królewski Urząd Skarbowo-Podatkowego, a część jego pomieszczeń przeznaczono na szkołę przędzalniczą.
W roku 1880 zdecydowano się na wyburzenie starego budynku i na jego podstawie wzniesiono nową kamienicę w stylu neoklasycystycznym. Nowa struktura miała służyć jako siedziba loży masońskiej. Po proklamowaniu III Rzeszy miejsce to przestało być związane z masonerią i zostało zaadaptowane przez Narodowosocjalistyczny Związek Rzeszy ds. Ćwiczeń Fizycznych.
W trakcie II wojny światowej Stare Miasto w Szczecinie uległo znacznym zniszczeniom w wyniku bombardowań. Kamienica przy ul. Koński Kierat 12 również doznała poważnych uszkodzeń – straciła dach, trzecie piętro oraz część swojego lewego skrzydła. Po zakończeniu działań wojennych budynek pozostawał w ruinie aż do lat 60. XX wieku, kiedy to rozpoczęto jego odbudowę.
Odbudowa i zmiany architektoniczne
Podczas odbudowy kamienicy postanowiono nie odtwarzać zniszczonego fragmentu lewego skrzydła oraz trzeciego piętra. Zamiast tego przykryto dwa zachowane piętra nowym dachem i wymurowano nową ścianę szczytową w lewym skrzydle. Takie zmiany wpłynęły na wygląd budynku, który stał się trzykondygnacyjny, a jego lewa część została skrócona o kilka osi w porównaniu do pierwotnego projektu.
Po zakończeniu odbudowy kamienica pełniła różne funkcje użytkowe. Wśród jej lokatorów znalazł się m.in. Pewex – sklep prowadzący sprzedaż towarów w tzw. „walucie wymiennej”. Od 1999 roku budynek przeszedł w ręce prywatne i obecnie mieści antykwariat, co nadaje mu nowe życie i pozwala na dalsze wykorzystywanie historycznego obiektu.
Architektura i cechy charakterystyczne
Kamienica przy ul. Koński Kierat 12 jest przykładem architektury neoklasycystycznej, która była popularna pod koniec XIX wieku. Pierwotnie budynek miał cztery kondygnacje, a jego dach pokrywała dachówka z charakterystycznym narożnym wykuszem zwieńczonym hełmem z iglicą. Po odbudowie kamienica posiada trzy kondygnacje, co zmienia jej pierwotny wygląd.
Elewacja kamienicy od strony ulicy Mariackiej jest ośmioosiowa i zdobiona boniowaniem na parterze oraz czerwoną cegłą klinkierową na wyższych piętrach. Ciekawym elementem są płyciny umieszczone pomiędzy parterem a otworami okiennymi pierwszego piętra. Okna na poziomie pierwszym obramowane są opaskami i zwieńczone naczółkami o kształcie przypominającym muszle, co dodaje elegancji całej konstrukcji.
Natomiast elewacja od strony ulicy Koński Kierat ma pięć osi i różni się jedynie umiejscowieniem płaskorzeźby przedstawiającej lwią paszczę trzymającą girlandę na drugim piętrze. Warto także zwrócić uwagę na metalową kotwę do mocowania podwieszanych lamp ulicznych, która pozostała do dziś jako świadek historii tego miejsca.
Pamięć o przeszłości
Kamienica przy ul. Koński Kierat 12 to nie tylko przykład architektury neoklasycystycznej, ale także pamięć o bogatej historii Szczecina. Przez wieki pełniła różnorodne funkcje społeczne i gospodarcze, a jej losy były ściśle związane z burzliwymi wydarzeniami XX wieku. Odbudowa po wojnie oraz przekształcenie w antykwariat pokazują, jak ważne jest zachowanie dziedzictwa kulturowego oraz adaptacja historycznych obiektów do współczesnych potrzeb.
Zakończenie
Kamienica przy ul. Koński Kierat 12 stanowi istotny element krajobrazu Starego Miasta w Szczecinie oraz symbol przetrwania mimo licznych przeciwności losu. Jej historia jest świadectwem dynamicznych zmian zachodzących w mieście oraz dbałości o zachowanie jego architektonicznego dziedzictwa. Dzisiaj pełniąc rolę antykwariatu, kontynuuje tradycję miejsca spotkań i wymiany myśli, wpisując się tym samym w współczesny kontekst społeczny Szczecina.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).